چند نکته در باب رفتار صحیح با گیربکس اتوماتیک

معمولا تکنولوژی که وارد مملکت ما می­شود  مدتها زمان می برد تا فرهنگ استفاده صحیح از آن  جا بیافتد و مردم برای استفاده صحیح آن به درستی آگاه ­شوند. لذا اگر بخواهیم روش های قدیمی که به اشتباه جا افتاده اند را اصلاح کنیم، این تغییر رویه کمی سخت به نظر می­ رسد.
گیربکس اتوماتیک هم از آن دست امکاناتی است که علیرغم اینکه در قدیم هم ایرانیها کمابیش با آن آشنا بودند ولی در سالهای اخیر بسیار فراگیر شده و تقریبا سلیقه و نگرش کاربران را هم به سمتی سوق داده که اکثریت قریب به اتفاق این سبک جعبه دهنده ها را با توجه به رفاه ایجاد شده ترجیح میدهند.
به دلیل فراگیر شدن این گیربکس ها و عدم آشنایی برخی کاربران با خصوصیات آن ها لازم دانستیم چند نکته را که می بایست در مورد گیربکس اتوماتیک رعایت بشود در این مجال بیان کنیم. بدیهی است با رعایت این چند نکته ساده ولی مهم عملکرد بهتری از خودرو خود شاهد خواهید بود و عمر و دوام گیربکس آن نیز به نحو چشمگیری افزایش پیدا میکند.

1. اولین و مهمترین نکته نحوه تغییر حالت دسته دنده (Shifter) در حالت سکون است.

قبل از هرگونه تغییر شیفتر از یک حالت به حالت دیگر حتما باید پا روی پدال ترمز فشرده شود و خودرو در حالت توقف کامل باشد. دراین حالت وضعیت دسته دنده را به حالتی که مد نظر هست تغییر میدهیم. نکته مهم بعدی این است که پس از احساس درگیر شدن دنده شروع به حرکت میکنیم و نه زودتر.
مثلا از خلاص (N) به درایو (D) یا از خلاص (N) به عقب (R). برعکس آن نیز هم صادق است. از درایو (D) به خلاص (N) و از عقب (R) به خلاص (N). در تمام این تغییر وضعیت ها حتما باید پا روی پدال ترمز فشرده شده باشد، حتی اگر ترمز دستی هم درگیر باشد.
به اصطلاح این مکث یک ثانیه ای باید رعایت بشود و شما ضربه درگیر شدن و یا خلاص شدن دنده را حس نکنید. و این یکی از مهمترین نکات برای افزایش طول عمر گیربکس اتوماتیک است.

 2. نکته دوم عدم خلاص کردن دنده در حین حرکت
کم نیستند کسانیکه در سرپایینی ها دنده را از حالت درایو به خلاص می برند و به خیال خودشان مصرف سوخت را کاهش می دهند، که این کاری کاملا اشتباه است. خودروهای انژکتوری جدید در سرپایینی بدون فشار به پدال گاز مصرف را تا حد نزدیک به صفر پایین می آورند و فقط دور موتور با گردش چرخها زیاد می شود. پس این کار کلا لزومی ندارد که هیچ، ضرر بسیاری را نیز به همراه دارد.
کار از اون بدتر و وحشتناک تر این است که اواخر سرپایینی به یکباره دنده خلاص شده را وارد درایو می کنند..!!
این واقعا بدترین کاری است که با یک گیربکس اتوماتیک می توان کرد. که فشار بسیار زیاد و وحشتناکی را به توربین، تورک کانورتور و سپس به سایر قطعات گیربکس می آورد و باعث کاهش عمر گیربکس و قطعات آن می شود.
اساسا خلاص کردن فقط در یک حالت باید انجام بشود و آنهم در شرایط اورژانسی و بریدن ترمز و جلوگیری از خطر و متوقف کردن خودرو به هر نحو ممکن است. در غیر اینصورت خلاص کردن در حالت حرکت خودرو اکیدا ممنوع و این نکته به صراحت در دفترچه راهنمای خودروها نیز ذکر شده است.

3.  بیش از حد نگاه داشتن گیربکس در حالت درایو
زمانیکه توقف طولانی مدت دارید، اصلا صلاح نیست دنده در حالت درایو بماند. حتماگیربکس را در حالت خلاص قرار بدهید و ترمز دستی را فعال کنید.

در توقفهای کوتاه مدت:

اصولا باید در توقفهای کوتاه مدت یک تعادلی بین نگه داشتن شیفتر در حالت درایو و خلاص در نظر گرفته بشود. این به چه معناست؟
تغییر حالت شیفتر از خلاص به درایو و از درایو به خلاص بصورت متوالی و به سرعت یعنی درگیر کردن و آزاد کردن شیرهای برقی و افزایش و کاهش فشار روغن و افزایش و کاهش متوالی فشار بر روی گاسکت ها و درگیر شدن و خلاص شدن تورک کانورتور و توربین و نهایتا درگیر شدن متوالی صفحات گیربکس. این رفتار در دراز مدت فرسایش این قطعات را زیاد کرده و متعاقبا عمر گیربکس را کم می کند.
نگهداشتن طولانی شیفتر در حالت درایو یا دنده عقب زمانی که خودرو متوقف هست هم می تواند برای گیربکس زیان آور باشد، چرا که فشار روی صفحات گیربکس هست و می خواهد خودرو را به حرکت درآورد. ولی ترمز جلوی این حرکت را گرفته و مابقی روغن با فشار وارده به سیستم برگشت داده  می شود. بنابراین  زمان طولانی در این وضعیت نگه داشتن خودرو نیز به صلاح نیست.

پس باید یک تعادلی بین این دوحالت رعایت کنیم:
مثلا برای خودتان یک قانون بگذارید. توقف های زیر یک دقیقه دنده را خلاص نکنیم ولی اگر پیش بینی می کنیم توقف بالای یکی دو دقیقه طول خواهد کشید دنده را خلاص کنیم. اینجوری میتوانیم از تغییر حالت متوالی خودداری کنیم.

4. حالت پارک (P)
دنده فقط در یک حالت باید در حالت پارک قرار بگیرد و آن زمانی است که  خودرو کاملا متوقف شده، ترمز دستی کشیده شده و پا از روی ترمز برداشته شده باشد. چرا؟
زیرا در غیر اینصورت فشار وزن یک الی دو تنی خودرو مخصوصا در شیب ها بر روی دنده پارک می افتد. حالت پارک عملا فقط  یک ضامن فیزیکی برای اطمینان بیشتر از عدم حرکت ماشین در توقف های طولانی مدت است. و در واقع دنده پارک مشابه حالتی هست که قدمای ما در خودروهای دنده دستی بعد از خاموش کردن، آن را در دنده یک یا دنده عقب، برای اطمینان از عدم حرکت خودرو می گذاشتند. ولی ترمز دستی را قبل از می کشیدند تا فشار اولیه در اصل بر روی ترمز دستی باشد.
در مورد خودروهای گیربکس اتوماتیک نیز به  همین روال است. می بایست فشار و وزن روی ترمز ها باشد نه بر روی ضامن پارک.
اگر این مورد را رعایت نکنیم هنگام شروع مجدد حرکت به محض خروج شیفتر از موقعیت پارک ضربه نسبتا شدیدی را روی گیربکس و نهایتا کل ماشین احساس می کنید که ناشی از خروج دنده ضامن از جای خود روی گیربکس هست و این کار فشار زیادی را روی دسته موتورها و خود گیربکس وارد میکند. کش آمدن و یا پارگی دسته موتور از پیامد های شایع این کار هست.
پس برای پارک صحیح خودروی اتوماتیک به این ترتیب عمل می کنیم:
بعد از اینکه پارک کردیم و پا روی ترمز هست ابتدا دنده را خلاص می کنیم سپس  ترمز دستی را کشیده و پا را از روی ترمز برمی داریم تا وزن خودرو روی ترمز دستی بیافتد. اکنون زمان آن فرا رسیده تا شیفتر را در موقعیت پارک قرار بدهیم و موتور را خاموش کنیم.
توجه کنید مهم ترین قسمت همانطور که ذکر شد برداشتن پا از روی ترمز بعد از کشیدن ترمز دستی هست تا وزن خودرو کامل روی ترمز دستی بیافتد.
امید است با رعایت همین چند نکته ساده عمر گیربکس شما چندین برابر افزایش و از عملکرد آن همیشه راضی باشید.