نمادهای زینتی خودروها چگونه متولد شدند و چرا حذف شدند

لوگوهای کاپوت در صنعت خودرو؛ داستان نمادهای زینتی خودرو بر روی کاپوت

اگر به خودروهای کلاسیک از رولز رویس تا لینکلن در دهه‌های گذشته نگاه کنیم، به‌خوبی می‌توان دریافت که خودروسازان تا چه اندازه به زیبایی‌شناسی اهمیت می‌دادند.

زیورآلات و مجسمه‌های نصب‌شده روی جلوی کاپوت خودروها سال‌هاست که در اغلب برندها کنار گذاشته شده‌اند و حذف نماد برند شرکت‌های خودروسازی از جلوی در موتور، بیش از هر چیز قربانی مقررات ایمنی عابران پیاده بوده است؛ مقرراتی که با هدف جلوگیری از فرو رفتن این قطعات فلزی یا کرومی به بدن عابران در هنگام تصادف تدوین شده‌اند.

با این حال، برخی برندهای خودروسازی همچنان به حفظ و نصب نماد زینتی خود در جلوی کاپوت خودرو اعتقاد دارند. در این مطلب، نگاهی داریم به تعدادی از شناخته‌شده‌ترین و ماندگارترین نمادهای تزئینی جلوی کاپوت خودروها و داستان شکل‌گیری آنها.

رولز رویس – روح خلسه و الهام:

از سال‌ها پیش، مجسمه زنی با حالتی خم‌شده به سمت جلو، با لباسی بلند و شنلی که در باد رها شده، بر لبه جلویی در موتور خودروهای رولز رویس دیده می‌شود. این نماد که با نام «روح خلسه» یا Spirit of Ecstasy شناخته می‌شود، از ابتدای تاسیس شرکت رولز رویس روی محصولات این برند وجود نداشت و بعدها به عنوان امضای بصری این خودروساز لوکس معرفی شد. در سال‌های نخست، تنها شناسه خودروهای رولز رویس لوگوی دوگانه R بود که به شکل پورتره‌ای کلاسیک در قاب نام شرکت قرار می‌گرفت.

ماجرا از جایی آغاز شد که چارلز رولز، یکی از موسسان شرکت، با باشگاه اتومبیلرانی بریتانیای کبیر در ارتباط بود و از این طریق با چارلز رابینسون سایکس، هنرمندی که مجسمه جلوی کاپوت خودروی اختصاصی بارون مونتاگو را طراحی کرده بود، آشنا شد. در سال 1909، کلود جانسون مدیرعامل رولز رویس از سایکس خواست تا طرحی مشابه آن مجسمه را برای استفاده روی تمامی مدل‌های کارخانه‌ای ارائه دهد. سایکس نیز مجسمه روح خلسه را با الهام از زنی به نام النور ولاسکو تورنتون طراحی کرد؛ همان زنی که پیش‌تر الهام‌بخش نماد اصلی خودروی رولز رویس بارون مونتاگو بود.

دوج – قوچ در حال حمله:

امروزه برند Ram به‌عنوان زیرمجموعه اختصاصی پیکاپ‌ها و کامیونت‌های شرکت دوج شناخته می‌شود و تصویر قوچ یا گوسفند برج حمل با نام علمی Ovis Aries روی جلوی کاپوت محصولات Ram نصب شده است. این نماد برای چند دهه لوگوی اصلی برند دوج بود و قدمت آن به سال 1931 بازمی‌گردد. طراح این لوگو، آوارد فیربنکس، پیش از این نماد پری دریایی بالدار را که روی خودروهای اولیه پلیموت دیده می‌شد طراحی کرده بود و همین موضوع توجه والتر کرایسلر، مالک شرکت کرایسلر، را به او جلب کرد.

فیربنکس پس از بررسی مجموعه‌ای از مجسمه‌های نمادین حیوانات، در نهایت سه طرح متفاوت از گوسفند شاخدار را به والتر کرایسلر ارائه داد که هرکدام حالت خاصی داشتند. او توضیح می‌داد که قوچ با شاخ‌های بزرگ هرگز عقب‌نشینی نمی‌کند و بدون توجه به شرایط، استوار و ثابت‌قدم باقی می‌ماند. به گفته پسر فیربنکس، یک شوخی ساده درباره «قوچ در حال حمله» در نهایت به نماد رسمی دوج تبدیل شد.

لینکلن – ستاره چهار پر:

ستاره چهارپر موجود در لوگوی لینکلن مسیر تکاملی پیچیده‌ای را پشت سر گذاشته است. در دهه‌های 1940 و 1950، این شرکت از مجموعه‌ای متنوع از آرم‌ها استفاده می‌کرد که ابتدا به شکل یک نشان ملی و سپس به صورت ستاره‌ای چندپر طراحی شده بودند. از اواسط دهه 1950، شرکت فورد تصمیم به ایجاد برندی جدید و فوق‌لوکس با نام Continental گرفت. در همین مقطع، نخستین نسخه از نماد ستاره چهارپر در قالب یک قاب مستطیلی و شبیه به هدف‌گیر اسلحه معرفی شد.

برند لوکس Continental برای فورد چندان موفق نبود و تنها پس از دو سال فعالیت کنار گذاشته شد. با ادغام فعالیت‌های این برند با شرکت لینکلن در سال 1960، ستاره Continental به عنوان نماد جلوی کاپوت محصولات لینکلن مورد استفاده قرار گرفت. این ترکیب تا امروز نیز حفظ شده است، حتی با وجود اینکه در دهه 1990 لوگوی فلاش‌مانند دیگری به‌طور موقت جایگزین نشان روی کاپوت شد.

جاگوار – جاگوار جهنده:

لوگوی معروف گربه وحشی در حال جهش بر روی شکار، در مدل‌های اولیه شرکت جگوار دیده نمی‌شد. خط اصلی تولید جگوار در اواسط دهه 1930 توسط شرکت SS Cars شکل گرفت و محصولات آن در ابتدا فاقد هرگونه نماد یا لوگوی مشخص بودند. با این حال، مالکان خودروها در آن دوره برای شخصی‌سازی محصولات خود از مجسمه‌های کوچک و نمادین به‌عنوان نوعی طلسم استفاده می‌کردند و برخی از این مجسمه‌ها روی کاپوت خودروهای مختلف انگلیسی نصب می‌شد.

در اواخر دهه 1930، یکی از اعضای موسس شرکت جاگوار با دیدن یک طلسم خاص روی یکی از خودروها، آن را به گربه‌ای تشبیه کرد که از روی حصار می‌پرد. همین توصیف، الهام‌بخش انتخاب نماد رسمی این برند شد. جاگوار برای رقابت با سایر خودروسازان، نماد گربه سنگی خود را برگزید و در سال 1938 نخستین مجسمه جاگوار جهنده توسط فردریک گوردون کرازبی طراحی شد و روی لبه کاپوت محصولات جاگوار قرار گرفت.

بنتلی – حرفB در حال پرواز:

فردریک گوردون کرازبی، پیش از آغاز همکاری با شرکت جاگوار، نخستین نسخه از لوگوی B بالدار شرکت بنتلی را طراحی کرده بود. لوگوی مسطح حرف B از سال 1919 روی محصولات این برند نصب می‌شد و بال‌ها به‌عنوان نشانه‌ای از سرعت و پویایی به آن افزوده شده بودند. با گذشت چند سال و پررنگ‌تر شدن نیاز به نمادهای سه‌بعدی روی جلوی کاپوت، کرازبی بار دیگر دست به کار شد و نسخه‌ای حجمی‌تر از این نشان را با نام Flying B طراحی کرد؛ نمادی که بال‌ها را از حالت دوبعدی به فرم سه‌بعدی تبدیل می‌کرد. مانند بسیاری از زیورآلات کاپوت، نماد Flying B نیز در طول زمان دستخوش تغییر و تکامل شد.

طراحی مجدد این لوگو به نام طراح دیگری گره خورده است که پیش‌تر در این مطلب به او اشاره شد: چارلز سایکس. نسخه سه‌بعدی و Art Deco نماد Flying B در سال 1933 توسط سایکس طراحی شد؛ همان هنرمندی که مجسمه روح خلسه رولز رویس را خلق کرده بود. این طراحی پاسخی مستقیم به درخواست شرکت بنتلی برای نمادی شیک‌تر و لوکس‌تر بود که هویت اشرافی این برند را بهتر منعکس کند.

کادیلاک – حلقه گل و تاج:

نماد حلقه گل و تاج روی کاپوت محصولات کادیلاک، دوازدهمین لوگویی بود که نمای جلویی خودروهای لوکس این شرکت را آراست. این نماد از سال 1963 تا 1990 تقریبا بدون تغییر در ترکیب محصولات کادیلاک مورد استفاده قرار گرفت. کادیلاک در اغلب دوره‌های فعالیت خود از نوعی ترکیب حلقه گل و تاج بهره برده است؛ ترکیبی که ریشه آن را می‌توان در آثار نقاش هندسی اواخر قرن نوزدهم، به‌ویژه آثار پیت موندریان، جست‌وجو کرد.

لوگوی مشهور چهار دهه‌ای کادیلاک نخستین‌بار روی مدل الدورادو سال 1967 نصب شد. این نشان شامل عناصر سنتی متعددی از هویت کادیلاک بود؛ از جمله پرندگان Merlet که به سمت چپ درون تاج قرار داشتند. در آن زمان، این نماد به‌صورت مسطح و چسبیده به دماغه خودرو طراحی شده بود. تا دهه 1970 طول کشید تا این لوگو بازطراحی شود و به شکل یک نماد برجسته و مستقل روی کاپوت خودروها درآید.

مرسدس بنز – ستاره سه‌پر:

در بسیاری از موارد، نمادین‌ترین زیورآلات کاپوت خودروها ساده‌ترین ریشه‌ها را دارند. ستاره نقره‌ای مرسدس بنز یکی از بهترین نمونه‌ها در این زمینه است. این نشان در اصل یک ستاره طلایی ساده بود که خانواده دایملر در اواخر دهه 1800 روی کارت‌پستال‌های ارسالی خود برای اقوام استفاده می‌کردند. این ایده ساده در سال 1921 به شکل یک ستاره نقره‌ای درون یک دایره تکامل یافت.

پس از ادغام شرکت دایملر با کمپانی بنز و تشکیل شرکت مرسدس بنز در سال 1926، نمادهای جلوی کاپوت محصولات این برند با ترکیبی پیچیده‌تر تزئین شدند. این ترکیب شامل حلقه‌ای از برگ‌بو با پس‌زمینه آبی بود که برای ضخیم‌تر شدن لبه لوگو به کار می‌رفت و نام‌های Mercedes و Benz در بالا و پایین این پس‌زمینه افزوده می‌شدند. این طراحی تا امروز نیز حفظ شده و معمولا به‌صورت لوگوی اصلی روی جلوپنجره خودروهای مرسدس بنز دیده می‌شود.

پاکارد – الهه سرعت:

نماد الهه سرعت روی کاپوت محصولات پاکارد از تمایل طراح آن، جان دی. ویلسون، برای پیوند دادن خودروهای این برند با اساطیر یونان باستان سرچشمه می‌گیرد. ویلسون برای این نشان، نایکی الهه پیروزی را انتخاب کرد؛ شخصیتی اسطوره‌ای که به‌عنوان راننده ارابه زئوس نیز شناخته می‌شد. در سال 1938، نماد الهه سرعت به شکلی خاص طراحی شد: چرخی که میان دستان کشیده یک زن قرار داشت و در پشت سر او قطعه‌ای شفاف از جنس رزین آکریلیک Lucite دیده می‌شد تا حس سرعت بالا را القا کند.

با این حال، این طراحی با واکنش‌های طنزآمیز نیز همراه شد. بسیاری از کارشناسان به شباهت چرخ میان دستان زن با دونات اشاره کردند و به‌سرعت لقب «زن به دنبال دونات» را برای نماد کاپوت پاکارد ساختند. این شوخی‌ها در نهایت اعتبار نماد را زیر سوال برد و به تدریج از محبوبیت آن کاست.

ماک – سگ بولداگ:

کامیون‌های ماک بیش از یک قرن است که در صنعت حمل‌ونقل جهان حضور دارند و تاریخچه نماد بولداگ روی کاپوت آنها نیز تقریبا به همین اندازه قدمت دارد. کامیون‌های ماک در جریان جنگ جهانی اول به‌عنوان یکی از صادرات کلیدی ایالات متحده به اروپا شناخته می‌شدند. در همین دوره، سربازان بریتانیایی به دلیل توان بالا و استقامت این کامیون‌ها در شرایط سخت جنگی، لقب بولداگ را به آنها دادند.

این نام آن‌چنان با هویت ماک گره خورد که کنار گذاشتن آن غیرممکن بود. بیش از یک دهه بعد، آلفرد ماسوری، یکی از مهندسان ارشد شرکت ماک، در دوران نقاهت پس از عمل جراحی و در حالی که در بیمارستان بستری بود، شروع به تراشیدن یک قالب صابون کرد. نتیجه این سرگرمی ساده، شکل اولیه نماد بولداگ ماک شد؛ نمادی که از سال 1933، یک سال پس از ثبت اختراع ماسوری و اندکی پیش از مرگ او در سانحه سقوط کشتی هوایی، به نشان استاندارد کامیون‌های ماک تبدیل شد.

بیوک – هدف‌گیر بمب:

دوره هنری Art Deco منبع الهام مهمی برای طراحان خودرو بود و بسیاری از نمادهای آیرودینامیک کاپوت با ظرافت‌های این سبک گره خورده‌اند. شرکت بیوک در ابتدا از اشکال کشیده و قطارمانند استفاده می‌کرد که یادآور موتورهای قدرتمند آن دوران بودند. این رویکرد مربوط به دوره‌ای پیش از رواج زیورآلات بالدار و گرایش صنعت خودرو به المان‌های مرتبط با عصر جت بود.

از سال 1948 و با اوج گرفتن تب هوانوردی، بیوک نمادی جدید به کاپوت محصولات خود افزود که شبیه به یک هدف‌گیر هواپیما طراحی شده بود. این نشان به شکل یک دایره بود که درون آن فرمی شبیه اژدر یا موشک در حال پرواز قرار داشت و به هدف‌گیر تفنگ یا هواپیمای بمب‌افکن شباهت داشت. این نماد تا اواسط دهه 1950 روی کاپوت خودروهای بیوک استفاده می‌شد و سپس جای خود را به یک برجستگی بالدار و جت‌مانند داد.

نماد هدف‌گیر بمب نخستین‌بار روی مدل مفهومی Buick Y-Job به نمایش درآمد؛ خودرویی که توسط هارلی ارل، مدیر پروژه جنرال موتورز، طراحی شد و از آن به‌عنوان نخستین خودروی کانسپت تاریخ یاد می‌شود، زیرا بسیاری از عناصر ظاهری آن بعدها وارد محصولات تولیدی این شرکت شدند.