از کجا بفهمیم تسمه تایم پاره شده است؟

از کجا بفهمیم تسمه تایم رد کرده یا تسمه تایم پاره شده است؟

عمر مفید تسمه تایم توسط شرکت سازنده خودرو در دفترچه راهنمای خودرو درج شده است که معمولا عددی بین 60 هزار تا 100 هزار کیلومتر است. تسمه تایم پاره می‌تواند برای موتور خودرو عواقب فاجعه باری به وجود بیاورد.

به گزارش پایگاه خبری سبقت آزاد، ولی اگر از آن دسته از رانندگانی هستید که فقط آب و روغن خودرو را بررسی و چک می‌کنند، باید بدانید که یکی از مهمترین نکاتی که باید به آن اهمیت بدهید تسمه‌تایم خودرو شما است. و البته جای هیچ سخنی باقی نمی‌ماند برای آن دسته از افرادی که فقط سوار ماشین‌ می‌شوند تا روزیکه دیگر روشن نشود!

در این مطلب چه چیز را مطالعه می‌کنید؟

• تسمه تایم چیست و کار کرد آن به چه صورت است؟
• از کجا بفهمیم تسمه تایم پاره شده است؟
• هنگام پاره شدن تسمه تایم چه کنیم؟ و چه نکنیم؟

تسمه تایم، هماهنگ کننده حرکت میل‌سوپاپ با میل‌لنگ است به این معنی که تسمه تایم با اتصال میل‌سوپاپ به میل‌لنگ باعث می‌شود در زمان گردش میل‌لنگ و بالا رفتن پیستون‌ها، سوپاپ‌های هر سیلندر به‌موقع بسته شوند.

اگر تسمه تایم خودرو پاره شود باعث ایجاد مشکلات جدی در موتور خودرو می‌شود. درواقع تسمه تایم یکی از اجزای اصلی موتور است که تنظیم و هماهنگی حرکت اجزای داخلی موتور را انجام می‌دهد. اگر تسمه تایم پاره شود، موتور قادر به حفظ تنظیمات صحیح خود نخواهد بود و ممکن است اثرات منفی بر عملکرد خودرو داشته باشددر صورت پاره شدن تسمه تایم، این ارتباط و تنظیم قطع می‌شود. به این معنی که در شرایط حرکت پیستون به سمت بالا، هنوز ممکن است سوپاپ‌ها باز مانده باشند و این باعث می‌شود که پیستون در طی یک جنایت هولناک، آسیب  شدیدی به سرسیلندر مبارک موتور خودروی شما وارد کند.

چرا که با حرکت پیستون به سمت بالا، پیستون به سوپاپ باز مانده برخورد می‌کند و با شدت آن را به سمت بالا می‌راند و این اتفاق در بیش از یک سیلندر رخ می‌دهد که در نهایت موجب آسیب رساندن پیستون و بچه محله‌هاش به میل بادامک و سرسیلندر خودرو می‌شود‌.

در بعضی از موتورها مثل موتور پراید و دوو سی‌یلو، سرسیلندر و طول ساق سوپاپ به‌گونه‌ای طراحی شده است که سوپاپ حتی در زمانی که بطور کامل باز است، از بالاترین نقطه حرکت پیستون بالاتر است و به این ترتیب حتی اگر تسمه تایم پاره شده باشد و سوپاپ باز بماند، پیستون به آن نمی‌رسد.

به این ترتیب در این خودروها با پاره شدن تسمه تایم، خودرو متوقف شده و موتور از کار می‌افتد اما به سرسیلندر آسیب نمی‌رسد، چراکه پیستون برخوردی با سوپاپ‌ها نخواهد داشت. اما در اکثر خودروها مانند پژو 206 و پژو 405 های وطنی باید فاتحه سر سیلندر و جیب مبارک را برای تعمیر آن بخوانید.

اصلی ترین عاملی که باعث پاره شدن تسمه تایم خودرو چیست؟ علت رد شدن تسمه تایم :

عدم تعویض در زمان سررسید عمر مفید تسمه تایم

از اصلی‌ترین دلایل پاره شدن تسمه تایم، عدم تعویض در زمان مشخص است. زمان تعویض تسمه تایم توسط شرکت‌های خودروساز اعلام می‌شود و با طی شدن مقدار کیلومتر مشخص، باید تسمه را تعویض کرد. عمر مفید تسمه تایم است که شرکت سازنده هر خودرو آن را در دفترچه راهنمای خودرو درج کرده که معمولا عددی بین 40هزار تا 100 هزار کیلومتر است. این مقدار مشخص، توسط خودروساز و در دفترچه خودرو اعلام می‌شود. همچنین اگر عمر تسمه بیشتر از ۳ سال باشد، باز هم باید تسمه تایم را تعویض کرد. تعویض قطعات خودرو شامل تسمه تایم و… به خاطر هزینه‌هایی که دارد، حتی در زمان فروش خودرو کارکرده نیز موثر است.

رانندگی با دور موتور بالا

استفاده از دورهای بالای پیشرانه، خصوصا دورهای بیشتر از 4000 دور در دقیقه است که باعث استهلاک سریع قطعات می‌شود. بسیاری از رانندگان و مخصوصا جوانان عادت دارند در مواقعی که هیچ نیازی به شتاب گیری سریع و زیاد نیست، به پیشرانه فشار بیاورند. حرکت در بیشتر دنده‌ها را تا دور بالا ادامه داده به گونه‌ای که نشانگر دور موتور به محدوده قرمز یا ردلاین (Red Line) رسیده و در این شرایط نه تنها تسمه تایم بلکه تمامی قطعات پیشرانه تحت فشار شدید قرار می‌گیرد و آسیب جدی نیز به دسته موتورها وارد می‌شود.

آسیب بلبرینگ تایم

مجموعه تسمه تایم در موتور خودرو، دارای قسمت‌های دیگری مثل بلبرینگ هرزگرد یا تسمه سفت‌کن است. خرابی هرزگرد یا تسمه سفت‌کن باعث می‌شود تا تسمه به راحتی روی آنها حرکت نکند و در نتیجه آسیب ببیند و به مرور پاره شود.

رانندگی با دنده مرده

رانندگی به صورت دنده مرده همانند رانندگی با دور موتور بالا نیز به تمام قطعات داخلی موتور و همچنین تسمه تایم، آسیب وارد می‌کند.

نصب اشتباه تسمه تایم

ماشینت را به دست هر مکانیکی نسپار!

نشتی روغن هیدرولیک و موتور

چرب شدن تسمه تایم می‌تواند در اثر نشتی روغن هیدرولیک و یا روغن موتور باشد و باعث لغزش و سُر خوردن آن شده و در نتیجه، پیشرانه از تایم درست خود خارج شود.

تعویض دنده معکوس اشتباه 

معکوس کشیدن‌های شدید مثل کاهش دو تا سه دنده در یک حرکت و آن هم در دورهای بالای موتور، فشار زیادی به تسمه تایم وارد می‌کند و می‌تواند باعث پاره شدن تسمه تایم یا رد کردن آن شود. این اتفاق در موتورهایی که دارای زنجیر تایم به جای تسمه هستند، باعث گشاد شدن یا پاره شدن زنجیر تایمینگ شده و در بعضی مواقع حتی می‌تواند منجر به بریدن میل‌لنگ شود.

پاره شدن تسمه دینام

در بعضی از پیشرانه‌ها، تسمه دینام و تسمه تایم در کنار هم و در فاصله اندکی از هم بدون کاور مناسب کار می‌کنند. پاره شدن یا جدا شدن نوار نازکی از تسمه دینام که یک اتفاق رایج است، می‌تواند با رفتن به سمت تسمه تایم و قرار گرفتن بین تسمه و پولی سر میل‌لنگ، باعث جابجایی تسمه تایم از روی پولی شود.

پس فراموش نکنید بعد از تعویض تسمه تایم کیلومتر کارکرد خودرو را یادداشت کنید و به خاطر بسپارید. این را هم بدانید که اجرت تعویض تسمه تایم معمولا گران است. پس صحت و سلامت تسمه هیدرولیک فرمان و کولر، واترپمپ، هرزگردها و تسمه سفت‌کن‌ را نیز بررسی کنید تا در صورت نیاز به تعویض در همان یکبار باز و بسته شدن قطعات توسط مکانیک، آنها نیز تعویض شوند.

اما چه خطری بعد از تعویض تسمه تایم شما را تهدید می‌کند؟

تسمه تایم قطعه بسیار مهمی در عملکرد پیشرانه خودرو محسوب می‌شود و عدم تایمینگ و زمان‌بندی مناسب آن توسط مکانیک آماتور باعث بروز نشانه‌های ظاهری از قبیل بد استارت خوردن موتور، لرزش بیش از اندازه موتور هنگام ‏کارکردن در دور آرام، شنیده شدن سر و صدای اضافی از حوالی قاب تسمه تایم، افزایش مصرف سوخت و کاهش ‏محسوس شتاب و قدرت موتور خواهد شد. پس برای تعویض آن به مکانیک‌های مجرب و کار آزموده مراجعه کنید.

تست پاره شدن تسمه تایم و تست سالم بودن تسمه تایم :

پاره شدن تسمه تایم معمولا در حال حرکت، مخصوصا در جاده رخ می‌دهد. فرض کنید در سفر هستید و در هنگام حرکت خودرو خاموش می‌شود. پس اگر در حال حرکت ماشین خاموش شد به هیچ عنوان مجددا استارت نزنید! اکیدا توصیه می‌کنم استارت نزنید؟

توجه کنید استارت زدن بعد از پاره شدن تسمه تایم کاملا ممنوع!

برای تست تسمه تایم با کمی تامل و کمی سوزاندن کالری در یک آزمایش ساده می‌توانید از پاره شدن تسمه پاره مطمئن شوید و از وارد کردن چند میلیون تومان خسارت به حساب بانکی خودتان در هنگام استارت زدن جلوگیری کنید! ممکن است شنیده باشید که می‌گویند در چنین مواردی باید خودرو نگونبخت را در دنده یک گذاشته و با مصرف کردن مقدار کمی کالری آن را هُل بدهید. اگر ماشین در دنده بود و حرکت کرد، تسمه پاره شده است.

اما باید بدانید که در خودروهای اتوماتیک این روش اصلا کارایی ندارد. در خودروهای دنده دستی در بیشتر موارد سوپاپ‌ها کج می‌شوند و با درصد شانسی پایین آن‌هم وابسته به شرایط قرار گیری سوپاپ در زمان پاره شدن تسمه تایم است که احتمال سالم ماندن آن وجود دارد. زمانیکه خودرو را در دنده می‌گذارید و هُل می‌دهید گیربکس ماشین نیروی محرکه را به میلنگ منتقل و در نتیجه پیستون شروع به حرکت کرده می‌کند. حال اگر تسمه تایمینگ پاره شده باشد و سوپاپی در حالت باز باشد، نمی‌تواند با حرکت پیستون هماهنگ و باز و بسته شود!

اینجاست که سر پیستون به سوپاپ برخورد خواهد کرد و با اینکار هم اگر کوچکترین شانسی برای سلامت سوپاپ بعد از پارگی تسمه داشتید، آنرا به فنا داده‌اید.
و البته چه بسا که با هل دادن بیجا امکان دارد کله پیستون بر اثر شدت برخورد با سوپاپ نیز بشکند و هزینه تعمیرات را چند برابر کند.

اما بهترین راه این است که قاب تسمه تایم باز شود و با بازدید از تسمه تایم پارگی آن چک شود. که البته اگر دست به آچار نباشید ممکن است کار سختی برایتان باشد. اگر تسمه پاره شده بود که می‌بایست تقاص عدم رسیدگی به خودرو را پس بدهید و اگر تسمه سالمه بود این بار را شانس آورده‌اید و احیانا با یک مشکل برقی دست به گریبان خواهید شد.
این تجربه فنی رو به دیگر دوستان انتقال دهید تا با یک یا چند استارت بی مورد موتور خودرو خود را نابود نکنند!